Dlaczego kielich? Tintoretto

Oczy ci się kleją. Jesteś zmęczony jak nigdy dotąd. Wraz z Jakubem i Janem siedzisz w cieniu drzew oliwnych, oparty o pień, który jeszcze pamięta króla Dawida. Próbujesz walczyć ze snem, ale powieki są ciężkie jak kamienie na drodze do Jerozolimy.


Jezus modli się nieco dalej. Klęczy na skale, a jego sylwetka rysuje się na tle nocnego nieba. Wokół niego wszystko zdaje się poruszać: smagane wiatrem gałęzie, wijące się chmury, nawet światło księżyca.

To właśnie tę chwilę uchwycił Tintoretto w swoim obrazie „Jezus modlący się w Ogrójcu”.

Filmowa kompozycja

Malarska narracja tego XVI-wiecznego mistrza jest niezwykle filmowa – kompozycja przecięta diagonalnymi liniami, światło, które przypomina oświetlenie teatralne i wydobywa postać z mroku. Sylwetka Jezusa jest jakby zawieszona między ziemią a niebem. Wzrok widza wędruje ku górze – tam anioł ukazuje kielich cierpienia. Ale skąd on się tu wziął?

Jezus już wcześniej mówił o nim do uczniów: „Ojcze, jeśli chcesz, zabierz ode mnie ten kielich! Jednak nie moja wola, lecz Twoja niech się stanie.” (Łk 22,42)

Kielich to symbol męki, bólu i zdrady, która ma się wydarzyć za chwilę.

Jak wyglądała Pascha

Chwilę wcześniej miała miejsce ostatnia wieczerza, czyli Pascha żydowska. Jednak nie została ona dokończona. Tam również kielich odgrywał ważną rolę, a jego obecność została włączona do liturgii chrześcijańskiej. Związek między czterema kielichami Paschy a chrześcijańskim kielichem Ostatniej Wieczerzy został dogłębnie przeanalizowany w książce Czwarty Kielich Scotta Hahna. 

Podczas tradycyjnej Paschy spożywano cztery kielichy wina w określonych momentach wieczerzy. Podniesieniu kielicha towarzyszyły określone tradycją modlitwy i psalmy. 

1. Kielich Uświęcenia – spożywany na początku posiłku.
2. Kielich Sądu/Wybawienia – reprezentował plagi egipskie i wybawienie Izraela przez Boga.
3. Kielich Odkupienia – symbolizował przymierze Boga z ludem.
4. Kielich Chwały/Dopełnienia – ostatni kielich pieczętował rytuał.

Podczas Ostatniej Wieczerzy, która była posiłkiem paschalnym, Jezus przestrzegał tej tradycji, ale wprowadził istotną zmianę:

  • Podniesienie trzeciego kielicha, Kielicha Odkupienia, to prawdopodobnie moment, w którym Jezus ustanowił Eucharystię, mówiąc:
    „To jest moja krew przymierza, która za wielu będzie wylana.” (Mk 14,24)
  • Czwartego kielicha Chrystus nie wypił w momencie wieczerzy. Zamiast tego powiedział:
    „Odtąd nie będę pił z owocu winnego krzewu, aż przyjdzie królestwo Boże.” (Łk 22,18)

To pominięcie jest kluczowe dla zrozumienia tajemnicy krzyża.

Dodaj komentarz